Καλοκαίρι με άρωμα αναμνήσεων: Η δύναμη της κίνησης στην άνοια.

Το καλοκαίρι είναι γεμάτο εικόνες, ήχους και συναισθήματα: το μπάνιο στη θάλασσα, ένα τραγούδι από τα παλιά, μια βόλτα στο χωριό ή ένα πανηγύρι μπορούν να ξυπνήσουν όμορφες αναμνήσεις. Για τα άτομα που ζούν με άνοια, η κίνηση και η συμμετοχή σε γνώριμες δραστηριότητες αποτελούν σημαντικά εργαλεία διατήρησης της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής.

Η άνοια δεν αφορά μόνο τη μνήμη. Είναι μια κατάσταση που επηρεάζει σταδιακά τη μνήμη, τη σκέψη, την επικοινωνία αλλά και την ικανότητα του ανθρώπου να συμμετέχει στις καθημερινές του δραστηριότητες1. Ωστόσο, το άτομο με άνοια συνεχίζει να έχει ανάγκη από κίνηση, κοινωνική επαφή, χαρά, συμμετοχή και αίσθημα ασφάλειας2. Η φυσικοθεραπεία δεν μπορεί να σταματήσει την εξέλιξη της νόσου, όμως μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη διατήρηση της κινητικότητας, της ισορροπίας, της αυτονομίας και της συμμετοχής στην καθημερινή ζωή. Η άσκηση προσαρμόζεται στις δυνατότητες κάθε ανθρώπου, με στόχο όχι μόνο τη σωματική ενδυνάμωση αλλά και τη διατήρηση της αυτοπεποίθησης.

Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι η συστηματική φυσική δραστηριότητα μπορεί να έχει θετική επίδραση στη διατήρηση της κινητικότητας, της ισορροπίας και της γενικότερης υγείας των ατόμων με άνοια. Η άσκηση ενεργοποιεί το σώμα και τον εγκέφαλο, ενισχύει την κοινωνική συμμετοχή και μπορεί να μειώσει την απομόνωση και την απάθεια3. Ειδικά δραστηριότητες που συνδέονται με παλιές εμπειρίες και δραστηριότητες που έχουν προσωπικό νόημα για κάθε άνθρωπο όπως το κολύμπι, ο χορός, το περπάτημα σε γνώριμα μέρη ή η μουσική, μπορούν να δημιουργήσουν αίσθημα ασφάλειας και οικειότητας. Οι αναμνήσεις δεν βρίσκονται μόνο στις λέξεις· πολλές φορές ενεργοποιούνται μέσα από τις αισθήσεις, την κίνηση και το συναίσθημα4.

Οι φροντιστές μπορούν να εντάξουν την κίνηση στην καθημερινότητα με απλούς και ευχάριστους τρόπους. Ένας περίπατος σε ήρεμο περιβάλλον, λίγη κίνηση στην αυλή, ένα ασφαλές μπάνιο στη θάλασσα με επίβλεψη ή συμμετοχή σε οικογενειακές στιγμές μπορούν να αποτελέσουν σημαντικές εμπειρίες5. Δεν χρειάζονται σύνθετες ασκήσεις ή μεγάλες απαιτήσεις. Σημαντικό είναι να υπάρχει συνέπεια, ασφάλεια και θετική εμπειρία6. Η υπομονή, η αποδοχή και η ενθάρρυνση είναι εξίσου σημαντικές με την ίδια την άσκηση.

Η άνοια μπορεί να αλλάζει πολλές πλευρές της ζωής, όμως δεν αφαιρεί την ανάγκη για χαρά, σύνδεση και συμμετοχή. Κάθε κίνηση, κάθε γνώριμη μελωδία και κάθε καλοκαιρινή στιγμή μπορεί να γίνει μια ευκαιρία επικοινωνίας και φροντίδας διατηρώντας τις ικανότητες και ενισχύοντας τη ζωή που συνεχίζεται.

Συγγραφέας Άρθρου: Ελευθερία Παπαδημητρίου, Φυσικοθεραπεύτρια, Κέντρο Ημέρας Ολικής Φροντίδας Ψυχικής Υγείας για την Άνοια / Alzheimer του φορέα “Ελληνική Εταιρία Ιατρικής Ψυχολογίας” στα Ιωάννινα.

Βιβλιογραφία:

1. Brett, L., Traynor, V., & Stapley, P. (2019). Effects of physical exercise on health and cognitive outcomes in people with dementia: A systematic review and meta-analysis. Scientific Reports, 9, 1–12. https://doi.org/10.1038/s41598-019-55495-4
2. Forbes, D., Forbes, S. C., Blake, C. M., Thiessen, E. J., & Forbes, S. (2015). Exercise programs for people with dementia. Cochrane Database of Systematic Reviews. https://doi.org/10.1002/14651858.CD006489.pub4
3. McGurran, H., Glenn, J. M., Madero, E. N., & Bott, N. T. (2020). Exploring the role of physical activity in the prevention and management of Alzheimer’s disease. Journal of Alzheimer’s Disease, 75(3), 763–778
4. Woods, B., O’Philbin, L., Farrell, E. M., Spector, A. E., & Orrell, M. (2018). Reminiscence therapy for dementia. Cochrane Database of Systematic Reviews.
   https://doi.org/10.1002/14651858.CD001120.pub3
5. World Health Organization. (2019). Risk reduction of cognitive decline and dementia: WHO guidelines.
   https://www.who.int/publications/i/item/9789241550543
6. Alzheimer Europe. (2026). The Prevalence of Dementia in Europe 2025. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.18339752